تاثیر روزه بر کاهش و افزایش وزن
ماه رمضان و روزه داری با تغییر رژیم معمول روزانه و وعدههای غذایی، در دریافت میزان انرژی روزانه تغییراتی به وجود میآورد. گذشته از تغییر زمان وعدهها، مواد غذایی که در این ماه وارد الگوی مصرف روزانه میشوند نیز تغییراتی را در همین روند ایجاد میکنند.
این تغییرات برای کسانی که به هر دلیل از رژیم غذایی خاصی در روزهای عادی پیروی میکردهاند مهم تلقی میشود، برای مثال افرادی که برای افزایش وزن تلاش میکنند و یا آنهایی که برای کاهش وزن خود به رژیم لاغری روی آوردهاند، در معرض این تغییرات قرار میگیرند و چنانچه نتوانند خود را با این تغییرات وفق داده و برنامه غذایی خود را با این تغییرات متناسب کنند، ممکن است در ادامه رژیمهای غذایی خود با شکست مواجه شوند.
یکی از مهم ترین فواید روزهداری، بهبود وضعیت بدن و تناسب اندام است که با سوخت بافت چربی و کاهش انرژی دریافتی میسر میشود، بنابراین در صورتی که فرد روزهدار توصیههای بهداشتی را رعایت کند، به طور طبیعی پس از ماه رمضان، به دلیل کاهش چربیهای بدن باید تا چند کیلوگرم کاهش وزن پیدا کند.
روزه و کاهش وزن
این روزها سفرههای سحری وافطار خیلیها با انواع غذاهای چرب و شیرین مانند حلوا، کاچی، خرما، شلهزرد، شیربرنج چرب و شیرین و بالاخره زولبیا و بامیه رنگین میشود. نتیجه اینکه پس از یک ماه روزهداری نه تنها وزن کم نمیکنیم، بلکه با چند کیلو اضافه وزن دوباره به رژیم غذایی معمول خود برمیگردیم و روند چاقی و اضافه وزن را با الگوی غذایی غلط همچنان دنبال میکنیم. تهیه انواع و اقسام خوراکیها، شیرینیهای گوناگون در مهمانیهای افطار نه تنها موجب از بین بردن آثار معنوی روزه می شود، بلکه با اسراف و پرخوری سرانجام اضافه وزن و چاقی را به همراه دارد.
چاقی با ذخیره بیش از حد انرژی به صورت چربی در بدن تعریف میشود. این مشکل در اثر عدم تعادل بین انرژی دریافتی و انرژی مصرفی ایجاد میشود. چاقی از عوامل خطر بروز بیماریهای مزمن مانند فشار خون بالا، افزایش چربیهای خون، دیابت نوع دو، بیماریهای قلبی عروقی و بعضی از انواع سرطانها است.
بر اساس تحقیقات انجام شده حدود 60 درصد جمعیت میانسال کشور مبتلا به اضافه وزن و چاقی هستند. با توجه به شیوع بالای اضافه وزن و چاقی در این گروه سنی و نقش چاقی به عنوان عامل خطر در بروز بیماریهای مزمن و عواقب اقتصادی و اجتماعی آن، لزوم توجه به این معضل بهداشتی بیش از پیش آشکار میشود. به ویژه آن که تحقیقات نشان داده است حتی مقادیر متوسط کاهش وزن به میزان 5 تا 10 درصد، در کاهش خطر بروز بیماریهای مرتبط با چاقی بسیار موثر است.
بیماریهای مرتبط با چاقی و عوارض ناشی از آنها باعث ایجاد بار مالی بر کشور میشود، به طوری که بر اساس برآوردها هزینه ناشی از چاقی 2 تا 8 درصد کل بودجه مراقبتهای بهداشتی را در برمیگیرد. با توجه به این نکات مشخص میشود کسانی که برای کاهش وزن خود تلاش میکنند، باید در این ایام نیز مراقب دریافت کالری خود باشند تا تلاشهای آنها بیهوده نشود.
یک نکته قابل تامل
یکی دیگر از مشکلاتی که ممکن است به علت ناترازی تغذیهای طی ماه رمضان به وجود آید، افزایش چربیهای خون بر خلاف انتظار است. بسیاری از افراد طی این ماه دچار بد خوری و یا پُرخوری میشوند و در مصرف مواد غذایی افراط میکنند، به گونهای که ممکن است حتی در عین کاهش وزن، میزان چربی خونشان افزایش یابد. علت اصلی این مشکل افراط در مصرف شیرینیها و مواد غذایی چرب ناسالم از جمله زولبیا و بامیه است.
با برنامه ریزی درست برای تغذیه و مصرف صحیح مواد غذایی در این ماه و پرهیز از زیاده روی در خوردن غذا، میتوان از برکات معنوی این ماه سود بیشتری جست و فواید بهداشتی روزه را به دست آورد.
مصرف بیرویه این مواد غذایی میتواند متابولیسم (سوخت وساز) بدن را مختل کرده و عوارضی برای بدن ایجاد کند. بنابراین باید از مصرف زیاد غذاهای چرب و سرخ کرده به شدت خودداری کرد، چون بر خلاف آنچه مردم گمان میکنند که طی ماه رمضان به واسطه روزه گرفتن وزن افراد کم میشود و همچنین افرادی که دچار چربی خون بالا هستند، چربی خون آنها کاهش مییابد، در بسیاری از موارد مشاهده شده که پس از ماه رمضان نه تنها کاهش وزن ایجاد نشده، بلکه موجب افزایش وزن و چربی خون هم شده است.
اگر روزهداری به شیوه صحیح انجام شده باشد، میتواند با کاهش کالری دریافتی، نوع خوب کلسترول یا HDL را در بدن افزایش داده و موجب کاهش کلسترول بد یا LDL شود، در غیر این صورت کلسترول بد خون افزایش مییابد.
به علاوه مصرف زیاد مواد غذایی چرب هنگام افطار موجب بیاشتهایی در هنگام سحر میشود، چون هضم چربیها در بدن نیازمند مدت زمان طولانیتر است. خوردن خوراکیها و مواد غذایی تا دیر وقت و به تاخیر انداختن زمان خواب، موجب بیاشتهایی و بیحوصلگی هنگام سحر میشود، بنابراین اگر وعده افطار به صورت مناسب مصرف شود، مشکلی برای وعده سحر ایجاد نخواهد شد.
روزه و افزایش وزن
بر خلاف افراد چاق، افراد لاغری که برای افزایش وزن تلاش میکنند، سوال میکنند که چگونه میتوانند طی ماه رمضان، به رژیم خود ادامه دهند.
در پاسخ به این گروه موارد زیرتوصیه میشود:
شما میتوانید در طول ماه مبارک رمضان نیز از رژیم افزایش وزن خود پیروی کنید. برای این کار میتوانید غذاهای با کالری بالا و حجم کم که بیشتر غذاهای چرب و شیرین هستند را البته با در نظر گرفتن سالم بودن آنها استفاده کنید؛ برای مثال در سوپهای خود خامه اضافه کنید. برنج خود را با کره میل کنید. همچنین میتوانید به خورشها، قدری آرد اضافه کنید تا هم غلیظتر شوند و هم میزان کالری آنها بیشتر شود.
استفاده مناسب از مواد غذایی شیرین مانند خرما، شله زرد ، فرنی، حلوا ، کاچی و شیربرنج با عسل، راه دیگری برای دریافت کالری بالا است.
استفاده از تمام وعدههای غذایی و میان وعدهها در مدت زمان مجاز، به دریافت مقادیر اضافی کالری کمک میکند، بنابراین به خصوص وعده سحری را از دست ندهید و آن را جایگزین وعده ناهار که حذف میشود، کنید.
زیبا کاوهیی
سلامتیران
نظرات ()
کلید آزادی از قفس گناهان
ماه رمضان، ماه آزاد شدن
بزرگان ما گفتهاند: گرچه روزه گرفتن سخت و دشوار است، ولی لذت شنیدن این ندای خداوند که میفرماید: ?یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیَامُ ...?[?] خستگی روزه را از انسان میگیرد: «لذة ما فی النداء أزال تعب العبادة والعناء»[?] با شنیدن این ندا عبادت برای ما سهل و روان میگردد.
رسول خدا(صلّیاللهعلیهوآلهوسلّم) در آخرین جمعه? ماه شعبان خطبهای ایراد فرمودند که: «یا أیّها الناس إنّ أنفسکم مرهونةٌ بأعمالکم ففکّوها بإستغفارکم»[?] مردم شما آزاد نیستید؛ در قفس هستید و نمیدانید که در قفس هستید. گناهانتان شما را در فقس زندانی کرده است. در ماه مبارک رمضان با استغفار، خود را آزاد کنید.
انسان گناهکار بدهکاراست و بدهکار باید گرو بسپرد. اینجا خانه و زمین را به عنوان گرو قبول نمیکنند؛ بلکه جان را به گرو میکیرند. آنکه میگوید من هر چه بخواهم میکنم، هر جا بخواهم میروم و هر چه بخواهم میگویم، او اسیر است؛ آزاد نیست. گرفتار هوس و آزاست، برده است نه آزاد.
هیچ ارزشی در اسلام به اندازه ارزش آزادی نیست. علی(علیهالسلام) میفرماید: «من ترک الشهوات کان حرّاً»[?] آزاد کسی است که شهوتها را ترک کند.
معصومین(علیهمالسلام) در بسیاری از کلمات به ما آموختند که آزاد بشوید. آزاد شدن از دشمن بیرونی چندان مهم نیست. آزاد شدن از دشمن درونی مهم است.
راه تشخیص بنده بودن یا آزاد بودن این است که اگر به دلخواه خود عمل میکنیم معلوم میشود در قفس آز و طمع زندانی هستیم؛ و اگر به خواسته? خدای سبحان عمل کنیم، آزاد هستیم. انسان آزاد به غیر خدا نمیاندیشد.
از برجسته ترین وظایف در ماه مبارک رمضان آزاد شدن و رهیدن است. انسان باید این قفسها و میلههای پولادین را که با دست خود ساخته بشکند.
راه آزادی،استغفار و طب آمرزش است.از این رو گفتهاند: در شبانه روز چندین بار بگویید «استغفر الله ربی وأتوب إلیه»[?] .
در نماز و غیر نماز برای خود و دیگران طلب آمرزش کنید، نه برای رهایی از آتش و نه برای رفتن به بهشت و متنعم شدن در آن بلکه باید هدف بالاتر از این مسائل باشد.
انسان گناهکار بدهکاراست و بدهکار باید گرو بسپرد. اینجا خانه و زمین را به عنوان گرو قبول نمیکنند؛ بلکه جان را به گرو میکیرند. آنکه میگوید من هر چه بخواهم میکنم، هر جا بخواهم میروم و هر چه بخواهم میگویم، او اسیر است؛ آزاد نیست. گرفتار هوس و آزاست، برده است نه آزاد.
انقلاب اسلامی هم برای آزادی بود؛ اما نه آزادی از بندگی خدا. انقلاب برای این بود که ما بنده? خدا شویم ولا غیر. دین را از حکومت دیگران نجات دهیم تا فقط در اختیار خداوند باشد.
امیر مؤمنان (علیهالسلام) در نامهای به مالک اشتر میفرماید: «إنّ هذا الدین کان أسیراً فی أیدی الأشرار، یعمل فیه بالهوی و یُطلب به الدنیا»[??] این دین اسیر دشمنان بود، به میل خود عمل کرده و دنیا طلبی مینمودند.
کسانی که در دنیا شکست میخورند گرفتار اسارت نفس هستند. هم میل به ماندن در دنیا دارند و هم از رها شدن میترسند. اسلام این دو اصل را محکوم، و دو اصل اصیل دیگری جایگزین آن کرده است: یکی اینکه به طبیعت دل نبندید، دیگر آنکه از ماورای طبیعت نترسید.
علی (علیهالسلام) فرمود: «ألا حرٌّ یَدعُ هذه اللّماظة لأهلها»[??] آیا انسان آزادهای پیدا میشود که این مانده? لای دندان نسل گذشته را ترک کنید؟ آنچه فعلاً به نام دنیاست مانند مقام، مسکن، زمین یا ثروت و… از آنها نسل قبل، استفاده کرده و لای دندانش مانده و امروز به شما رسیده است. آنچه فعلاً در روی زمین است، همه? این مقامها، ثروتها، اوهام و خیالها، تهمانده و لُماظهای است که انسان آزاده باید آن را رها کند.
در قرآن کریم میفرماید: ?کُلُّ امْرِئٍ بِمَا کَسَبَ رَهِینٌ?[??] یا در جایی دیگر: ?کُلُّ نَفْسٍ بِمَا کَسَبَتْ رَهِینَةٌ? همه در گرو عمل خویش هشتند. فقط یک عده آزادند: ?إِلاَّ أَصْحَابَ الیَمِینِ?[??] . اصحاب یمین افرادی هستند که، مصاحب با میمنت و همنشین با یُمن و برکتند. چیزی جزء برکت از آنها انتظار نمیرود. و آنها هم کاری جزء یُمن و برکت ندارند. این بهترین نعمت است که خداوند سبحان ما را به تحصیل آن فرا میخواند.
ماه رمضان،ماه آزاد شدن است؛ هر روزکه میگذرد، یک بند از بندهایی که با دست خود تنیدهایم، باید بگسلد تا آزاد شویم. بهترین راه برای آزاد شدن پی بردن به حکمتهای عبادات است.
برگرفته از بیانات آیت الله جوادی آملی(مد ظله العالی)
تنظیم برای تبیان: گروه دین و اندیشه_شکوری
فواید روزه
پروردگارا، ایمان آوردیم، پس بر ما ببخشای و به ما رحم کن که تو بهترین مهربانانی.
سورهی مومنان آیهی 109
چرا روزه بسیار مفید است؟
در بسیاری روایات اسلامی به فواید جسمی روزه نیز اشاره شده است. پیامبر گرامی اسلام در همین رابطه فرمودهاند: «صوموا تصحوا» (روزه بگیرید تا سلامت باشید) و نیز در روایت دیگری پیشوایان گرامی اسلام فرمودهاند:
«معده آدمی خانهی بیماریهای اوست و پرهیز از غذا درمان آن است» بدیهی است زمانی فواید بهداشتی روزه بهتر به دست میآید که روزه دار پرهیز از غذا در روز را با زیاده روی در شب و سحر تلافی نکند، که پرخوری موجب زیانهای فراوانی برای دستگاه گوارش است.
روزهداری سبب تکامل جسم و جان است. برخی از آثار روزه عبارتند از:
رفع سوء هاضمه، تقویت بهداشت عمومی، رفع بیماریها و امراض و درمان بیماریهای غیرقابل اعلاج...
تهیه:خرازی
تنظیم:بخش کودک و نوجوان
تبیان
روزه و روزهداری از نگاه اهل بیت (ع)
خبرگزاری مهر :روزه از ابعاد مادی و معنوی، جسمی و روحی بوده و دارای فواید بسیاری است. روزه جسم و روح را پالایش میکند، اگر در روزهداری به تمامی جهات توجه کنیم در پایان ایام روزهداری، روح و جسمی تزکیه شده خواهیم داشت، پیامبر و اهل بیت در مورد روزه توصیهها و حکمتهای بسیاری دارند.
پیامبر اکرم (ص) و روزه
پیامبر خدا فرمود : صوموا تصحوا . روزه بگیرید تا صحت و سلامتی خویش را تضمین کنید .
حضرت رسول در روایت دیگری می فرماید : لکل شیء زکاة و زکاة الابدان الصیام . برای هر چیزی زکاتی است و زکات بدنها روزه است.
و نیز ایشان در جایی دیگر می فرماید : المعدة بیت کل داء ، والحمئة رأس کل دواء. معده مرکز و خانه هر دردی است و پرهیز و اجتناب ( از غذاهای نامناسب و زیاد خوردن ) اساس و رأس هر داروی شفا بخش است.
حضرت علی (ع) و روزه
امام در قسمتی از یکی از خطبه ها می فرماید : و مجاهدة الصیام فی الایام المفروضات ، تسکینا لاطرافهم و تخشیعا لابصارهم ، و تذلیلا لنفوسهم و تخفیفا لقلوبهم ، و اذهابا للخیلاء عنهم و لما فی ذلک من تعفیر عتاق الوجوه بالتراب تواضعا و التصاق کرائم الجوارح بالارض تصاغرا و لحوق البطون بالمتون من الصیام تذللا.
با روزه گرفتن های دشوار ، در روزهایی که واجب است ، اندامها با این کار آرام می گیرد و دیده ها خاشع و جانها خوار می گردد و دلها سبک می شود و خودبینی از ایشان به وسیله این عبادتها زدوده می گردد. و با گزاردن چهره های شاداب با تواضع بر خاک و با نهادن مواضع سجده بر زمین خود را در مقابل خدا خرد می نمایند و اینکه با روزه داری شکمها به پشت می رسند.
روزه؛ آزمایش اخلاص
حضرت علی (ع) در جای دیگری می فرماید: والصیام ابتلاء لاخلاص الخلق. روزه برای آزمایش نمودن اخلاص مردم است.
روزه سپر در مقابل عذاب الهی
حضرت در قسمتی دیگر از نهج البلاغه می فرماید : صوم شهر رمضان فانه جنة من العقاب. در این بحث امام یکی از دلایل وجوب روزه ماه رمضان را ، سپر و مانع در مقابل عقاب الهی دانسته اند. یعنی روزه موجب غفران و آمرزش گناهان است.
امام رضا (ع) و روزه
وقتی از حضرت درباره فلسفه روزه می پرسند ، می فرماید : همانا مردم مأمور به روزه گرفتن شدند تا درد و ناگواری های گرسنگی و تشنگی را دریابند و آنگاه استدلال کنند بر سختی های گرسنگی و تشنگی و فقر آخرت که پیامبر اکرم در خطبه شعبانیه فرمود " واذکروا بجوعکم و عطشکم جوع یوم القیمة و عطشة" . به وسیله گرسنگی و تشنگی از روزه داریتان ، گرسنگی ها و تشنگی های روز قیامت را به یاد آورید ، که این یادآوری انسان را به فکر تدارک برای قیامت می اندازد تا جد و جهد بیشتری در کسب رضای خدا بنماید .
امام رضا (ع) در جایی دیگر درباره فلسفه روزه این چنین می فرماید : علت روزه برای درک درد گرسنگی و تشنگی است تا بنده ، ذلیل ، متضرع و صابر باشد . همچنین در روزه شکستگی شهوات وجود دارد .
