آیا سحر ، همان کرامت یا معجزه است ؟!
آیا سحر ، همان کرامت یا معجزه است ؟!
سحر و جادو از منظر علماى دینى
سحردرلغت ، به هشت معنا آمده که مهم ترین آن ها عبارت است از :
خدعه و نیرنگ و شعبده و تردستى و به تعبیر قاموس اللغة ، « سحر» یعنى خدعه کردن .
« کلُّ ما لطفَ و دَقَّ ; آنچه عواملش نامرئى و مرموز باشد » .
مفردات راغب به سه معنا اشاره کرده است :
الف ؛ خدعه و خیالاتِ بدون حقیقت و واقعیت ; همانند شعبده و تردستى .
ب؛ جلب شیطان ها از راه هاى خاص و کمک گرفتن از آنان .
ج ؛ معناى دیگرى است که بعضى پنداشته اند این که ممکن است با وسایلى ماهیت و شکل اشخاص و موجودات را تغییر داد ; مثلاً ، انسان را به وسیله آن به صورت حیوانى درآورند ولى این نوع خیال و پندارى بیش نیست و واقعیت ندارد. 1
علاّمه مجلسى(رحمة الله) مى فرماید : سحرعملى پنهانى است ; چون عامل مؤثر در آن معلوم نیست و عملکردش به این صورت است که اشیا و افراد رادر جلوى چشم دیگران تغییر مى دهد ، ولى حقیقت آن را نمى تواند تغییر دهد و موجب حبّ و بغض و مرض و امثال آن مى شود .
معجزه چیست؟
اعجاز در لغت ، به سه معنا ذکر شده است که عبارتند از: فوت و از دست دادن ; ناتوان یافتن و ناتوان نمودن .
در تعریف معجزه می توان چند ویژگی را ذکر کرد :
- هیچ عامل قوى ترى نمى تواند بر آن چیره شود و مغلوب نیروى قوى تر ـ چه مادى یا ماوراى مادى ـ واقع نمى شود .
- - قابل تعلیم و تعلم نیست .
. - کارى خارق عادت است و از توانایى بشر خارج مى باشد
. - سند حقانیت مدعى نبوت یا امامت است
- همراه با «تحدى» است ; یعنى با دعوت به معارضه و مقابله به مثل همراه است.2
آیا همه کارهایى که به ظاهر خارق العاده مى نماید ، مى توان معجزه نامید؟
کارهایى که عنوان خارق العاده به خود مى گیرند ، اقسام مختلفى دارند که تنها یک قسم آن معجزه است ،
بلکه کار خارق العاده اى که قابل تعلیم و تعلم نبوده ، افراد بشر از آوردن آن عاجز باشند و با ادعاى نبوت یا امامت همراه باشد ، معجزه نام دارد .
تفاوت معجزه و کرامت
معجزه و کرامت چه تفاوتى دارند؟
کارى که پیامبران با عنوان معجزه انجام مى دهند ، اولیاى الهى با عنوان کرامت انجام مى دهند . اعجاز براى اثبات نبوت و امامت صورت مى گیرد ، ولى کرامت براى اثبات نبوت و امامت نیست .
اعجاز تنها از پیامبر و امام معصوم صادر مى شود ، ولى کرامت ، ممکن است از غیر پیامبر و امام معصوم هم صادر شود و منع عقلى هم ندارد . اولیاى الهى به شرط آن که شاگردى انبیا را نموده باشند و بر سر سفره آنان بنشینند و راهشان را بپویند ، مى توانند به اذن خدا کار خارق العاده داشته باشند. 3
از نظر قرآن معجزه با سحر چه تفاوتى دارد؟
معجزه با سحر فرق هاى بسیارى دارد که به برخى از آنها ، با توجه به آیات قرآن ، اشاره مى کنیم :
. 1- معجزه حق است ، ولى سحر باطل
" فَلَمَّا جَآءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِندِنَا قَالُوا إِنَّ هَـذَا لَسِحْرٌ مُّبِین * قَالَ مُوسَى أَتَقُولُونَ لِلْحَقِّ لَمَّا جَآءَکُمْ أَسِحْرٌ هَـذَا ." 4
. 2- سحر پیروزى نمى آورد و سبب رستگارى نمى شود ، بر خلاف معجزه
" وَلاَ یُفْلِحُ السَّـحِرُونَ "5
. 3- سحر، عمل مفسدان است ، ولى معجزه عمل انبیاى الهى
. 4- سحردیر یا زود باطل مى شود ، ولى معجزه باطل شدنى نیست
" مَا جِئْتُم بِهِ السِّحْرُ إِنَّ اللَّهَ سَیُبْطِـلُهُ إِنَّ اللَّهَ لاَ یُصْلِحُ عَمَلَ الْمُفْسِدِینَ . 6
. 5- معجزه مربوط به عالم غیب است
" وَیَقُولُونَ لَوْلاَ أُنزِلَ عَلَیْهِ ءَایَةٌ مِّن رَّبِّهِ فَقُلْ إِنَّمَا الْغَیْبُ لِلَّه ."7
حکم سحر در اسلام
سحر در اسلام حرام است ،8 اما این که آیا به طور مطلق حرام است یا بعضى جاها استثنا شده ، ظاهراً آن گونه سحر که براى مقاصد درست به کار گرفته مى شود ؛ مثل پیدا کردن گم شده یا بقاى عمارت یا فتح سرزمین کفر جایز است ، به خصوص باطل کردن سحر با سحر جایز مى باشد .9
زهرا اجلال، فراوری – گروه دین و اندیشه تبیان
1- ناصر مکارم شیرازى و دیگران / تفسیر نمونه / ج 1 / ص 378
2- جعفر سبحانى / الالهیات فى الکتاب و السنة / ج 2 / ص 64
3- جوادى آملى / ج 1 / ص 98 ـ 99 ; محمد باقر سعیدى روشن / معجزه شناسى / ص 24
4- یونس / آیه 76ـ77
5- یونس / آیه 77
6- یونس / آیه 81
7- یونس / آیه 20
8ـ سید محمد کلانتر / پیشین / ص 94 و 95
9- همان / ص 95 و 96
نظرات ()
