کریمانه
کریمانه
ای گوهر درّدانه، یا حضرت معصومه
ای روح کریمانه، یا حضرت معصومه
موسی به برش گلشن، شد دیدهی او روشن
یاسی تو به گلخانه، یا حضرت معصومه
نجمه شده روحانی، از آن رخ عرفانی
گویند به کاشانه، یا حضرت معصومه
چشمانِ رضا خندان، قلبش چو درّی غلطان
از دیدن جانانه، یا حضرت معصومه
ای چشمهی پاکیها، ای مَضجَعِ خوبیها
آبادیِ ویرانه، یا حضرت معصومه
حوا شده مسرورت، مریم کمی از نورت
ای روح مسیحانه، یا حضرت معصومه
بانو نظری بنما، امشب تو بر این نجوا
از عاشقِ دیوانه، یا حضرت معصومه
بخش عترت و سیره تبیان
نظرات ()
حضرت معصومه،معصوم بوده است؟
حضرت معصومه،معصوم بوده است؟
شواهد عصمت این شفیعه روز جزا
از دلایلی که می توان برای معصومیت معصومه(سلام الله علیها) بیاوریم، نام شریف ایشان"فاطمه"در زمان حیات است و بعدها در روایات به معصومه ملقب شده اند. علت دیگر تواتر در احادیث بر شفاعت ایشان از امت است که این شفاعت جز در مورد معصوم در مورد کسی مورد اطمینان نیست.
برای ایشان از طرف معصوم زیارت نامه وارد شده است، ایشان کرامات علنی داشته اند و حتی امام رضا و حضرت جواد(علیها السلام) برای کفن و دفن ایشان حاضر شده اند که می توان همه این ها را دلیل بر عصمت ایشان دانست.
1ـ بر اساس نقل"ناسخ التواریخ" امام رضا(علیه السلام) در مورد آن حضرت:"معصومه" تعبیرکرده است(1)و می دانیم که امام(علیه السلام) هرگز در مورد شخصی مبالغه نمی کند و سخن به گزاف نمی فرماید.
نام شریف حضرت معصومه:"فاطمه" است و در حال حیاتش به"معصومه" ملقب نشده بود، تا تعبیر:"معصومه" به اصطلاح"عنوان مْشیر" باشد، بلکه این تعبیر دقیقاً به معنای اثبات عصمت است، زیرا بر اساس قاعده معروف:"تعلیق الحکم بالوصف مشعر بالعلیه"(2) معنای حدیث چنین می شود:
"هرکس حضرت معصومه را در قم زیارت کند، مانند این است که مرا زیارت کند، زیرا او معصومه است".
اگر صدور این حدیث از امام رضا(علیه السلام) ثابت شود، در دلالت کردن آن به عصمت حضرت معصومه تردیدی نخواهد بود.
2ـ احادیث صحیحه و مستفیضه در مورد وجوب بهشت برای زائرین قبر شریف این خاتون دو سرا.(3)
بین وجوب بهشت و عصمت ملازمه نیست، ولی در غیر معصوم معهود نیست که به این استحکام و قاطعیت از سه معصوم بر آن تأکید شود.
3ـ شفاعت گسترده ای که همه ی شیعیان اهلبیت را در بر می گیرد.
البته در مورد عالم و شهید و امثال آنها موضوع شفاعت مطرح شده، ولی در مورد احدی غیر از آباء گرامش، شفاعت گسترده ای به این وسعت مطرح نشده است. تنها در مورد این شفیعه روز جزاست که امام صادق(علیه السلام) می فرماید:
"با شفاعت او همه ی شیعیان ما وارد بهشت می شوند".(4)
تشریف فرمائی امام رضا و امام جواد(علیه السلام) برای مراسم تجهیز و تشییع این بانوی دو سرا دلیل روشنی بر عصمت آن بزرگوار است، زیرا مطابق اعتقاد قطعی شیعه، جنازه معصوم فقط باید به دست معصوم به خاک سپرده شود
4ـ روایات متواتره در فضیلت قم و قداست این سرزمین به برکت قدوم آن خاتون دو سرا، که هرگز در مورد هیچ شهر دیگری این تعبیرها نرسیده است، و طبعاً قداست شهر به احترام آن حضرت است.
5ـ تعبیر حرم اهلبیت و دیگر تعبیرات بلندی که شبیه آن برای مشهدِ احدی از غیر معصومین به کار نرفته است.
6ـ کرامات آشکاری که از این بزرگوار در طول قرون و اعصار مشاهده شده، و هرگز از هیچ امامزاده دیگری در این حد مشاهده نشوده است، به جز حضرت ابوالفضل(علیه السلام) که در مورد ایشان نیز همین بحث(عصمت) هست.
7ـ تعبیر بسیار بلند:"فَاِنُ لَکِ عِنْدُاللهِ شَأْناً مِنُ الشَأْنِ" در زیارتنامه آن حضرت. و چون این زیارتنامه از امام رضا(علیه السلام) روایت شده است، فراز بالا تعبیر بسیار والائی است که با غیر معصوم نمی سازد.
8ـ خود صدور زیارتنامه از معصوم مؤید همین معنی است، که بعد از حضرت زهرا(علیه السلام) برای هیچ بانویی به جز حضرت معصومه زیارت مأثوره نداریم.
9ـ تشریف فرمائی امام رضا و امام جواد(علیه السلام) برای مراسم تجهیز و تشییع این بانوی دو سرا دلیل روشنی بر عصمت آن بزرگوار است، زیرا مطابق اعتقاد قطعی شیعه، جنازه معصوم فقط باید به دست معصوم به خاک سپرده شود.(5)
اگر حضرت فاطمه زهرا(علیه السلام) را امیرمؤمنان غسل می دهد به همین دلیل است، و گرنه"اسماء" حضور داشت و می توانست مباشر غسل گردد.
به خدمت امام رضا(علیه السلام) عرض کردند: اینها به ما طعنه می زنند و می گویند:"امام را باید امام غسل دهد"!
منظور آنها این بود که شما در مدینه هستید و پدربزرگوارتان در بغداد به شهادت رسیده است، پس چه کسی او را غسل داده است؟
فرمود:"من او را غسل دادم".
راوی پرسید: به آنها بگویم که شما آن حضرت را غسل داده اید؟ فرمود:"آری":(6)
به همین جهت است که امام جواد(علیه السلام) از مدینه تا خراسان، و امام هادی(علیه السلام) از مدینه تا بغداد با"طی الأرض" تشریف فرما می شوند تا پیکر مطهر پدر بزرگوارشان را غسل دهند کفن و دفن کنند.
و برای همین منظور است که در آن لحظات حساس و پر مخاطره، وجود مقدس حضرت بقیه الله ـ روحی فداه ـ چون مهر تابان ظاهر شد و بر پیکر امام حسن عسکری(علیه السلام) نماز خواند.(7)
و لذا معتقدیم که قبل از رحلت حضرت بقیه الله ارواحنا فداه امام حسین(علیه السلام) رجعت خواهد نمود، و مراسم تجهیز و تکفین و تدفین آن حضرت را به عهده خواهد گرفت. (8)
تردیدی نیست که پیکر مطهر حضرت حسین(علیه السلام) توسط امام زین العابدین(علیه السلام) به خاک سپرده شد، حتی دشمنان اهلبیت هم به آن اعتراف دارند، لذا هنگامی که امام رضا(علیه السلام) با علی بن ابی حمزه و دیگر بداندیشان مناظره می کرد به آنها فرمود:
"آیا امام حسین(علیه السلام) امام بود؟" گفتند:"آری". فرمود:"چه کسی او را تجهیز کرد؟" گفتند:"علی بن الحسین(علیه السلام)".
امام رضا(علیه السلام) :
"خداوندی که زین العابدین را قدرت داد که از زندان بیرون رفته و عهده دار تجهیز پدر بزرگوارش شود، قادر است به صاحب این امر توانائی دهد که به بغداد رفته، مباشر کفن و دفن پدرش گردد"
فرمود:"در آن ایام علی بن الحسین(علیه السلام) کجا بود؟" گفتند:"در زندان ابن زیاد بود". فرمود:"یک فرد زندانی چگونه عهده دار کفن و دفن شد؟". گفتند:" برای ما روایت شده که امام زین العابدین به طریق اعجاز از زندان خارج شد و آنها متوجه نشدند، پس از انجام کفن و دفن دوباره به زندان بازگشت".
امام رضا(علیه السلام) فرمود:"خداوندی که زین العابدین را قدرت داد که از زندان بیرون رفته و عهده دار تجهیز پدر بزرگوارش شود، قادر است به صاحب این امر توانائی دهد که به بغداد رفته، مباشر کفن و دفن پدرش گردد".(9)
جالب تر این که امام زین العابدین(علیه السلام) به هنگام دفن امام حسین و حضرت علی اکبر و حضرت ابوالفضل ـ صلوات الله علیهم ـ از بنی اسد کمک نگرفت، بلکه خود به تنهائی عده دار کفن و دفن آنان گردید، ولی چون نوبت به دیگر شهدا رسید، به بنی اسد امر فرمود که: دو تا کانال حفر کنند، در یکی شهدای بنی هاشم و در دیگری شهدای اصحاب را دفن کنند.(10)و این خود یکی از نشانه های عصمت حضرت علی اکبر و حضرت ابوالفضل(علیه السلام) می باشد.
در مراسم کفن و دفن حضرت معصومه(علیه السلام) نیز تشریف فرمائی حضرت امام رضا و حضرت جواد ـ سلام الله علیهما ـ بسیار معنی دار است، و خود شاهد زنده ای بر عصمت این خاتون دو سرا می باشد.(11)
با توجه به نکات فوق، اگر کسی ادعا کند که حضرت معصومه(علیه السلام) مرتبه ای از عصمت را داراست، راه بیراهه نرفته و سخنی به گزاف نگفته است. ولی این مرتبه از عصمت غیر از عصمت چهارده معصوم است که حتی پیامبران اولوالعزم نیز به آن مرتبه از عصمت نمی رسند.
پی نوشت ها:
2ـ تفسیر منسوب به امام حسن عسکری(ع)، چاپ 1409 هـ .قم.
3ـ تقویم نجومی، حاج میرزا اسماعیل مصباح، نجم الممالک، متوفای 1380 هـ . چاپ 1347 هـ .
4ـ التنبیه و الاشراف، علی بن الحسین مسعودیم متوفای 345 هـ . چاپ قاهره.
5ـ تنزیه الأنبیاء، سید مرتضی علم الهدی، متوفای 436 هـ . چاپ 1409 هـ . بیروت.
6ـ تهذیب الاحکام، شیخ طوسی، متوفای 460 هـ . چاپ 1406 هـ . بیروت.
7ـ تورایخ النبی و الآل، شیخ محمد تقی تستری، چاپ 1391 هـ . تهران.
8ـ توحید صدوق، شیخ صدوق، متوفای 381 هـ . چاپ بیروت.
9ـ الثاقب فی المناقب، ابن حمزه، قرن ششم، چاپ 1412 هـ . قم.
10ـ ثواب الاعمال، شیخ صدوق، متوفای 381 هـ . چاپ 1364 ش. قم.
11ـ جامع احادیث الشیعه، آیت الله بروجردی، متوفای 1380 هـ . چاپ 1399.
فرآوری: علی نورگستر بخش عترت و سیره تبیان
دلیل مهاجرت حضرت معصومه (علیهاالسلام) به قم
دلیل مهاجرت حضرت معصومه (علیهاالسلام) به قم
هنگامی که حضرت معصومه(سلام الله علیها) در ساوه به شدت بیمار شد، چرا در همان جا بستری نگردید و درخواست کرد که او را به قم ببرند؟
در پاسخ باید گفت: این انتخاب دلائل متعددی داشت که به برخی از آنها در ذیل اشاره میشود:
الف - محیط ساوه در آن مقطع از تاریخ، به خاندان رسالت بیارادت بود.( گنجینه آثار قم/ج1/ص 382)
ب - طبق روایات متعددی، قم از دیرباز مرکز شیعیان و دوستداران اهل بیت علیهمالسلام بود. در حدود سال 83 هـ. ق عبدالرحمن بن محمد بن اشعث به همراه هفده نفر از علمای تابعین و شیعیان برجسته و پارسا، مانند کمیل و سعید بن جبیر به قم آمدند و همگی در قریه جمکران سکونت نمودند.
پس از آن آلاشعر که از مسلمانان معروف یمنی در کوفه بودند، در دو دهه آخر قرن اول به قم آمدند و از آن تاریخ به بعد، قم پایگاه مهمی برای شیعیان و دوستداران اهل بیت علیهم السلام گردید. (کامل ابن اثیر / ج4/ ص82)
ج - از حضرت معصومه علیهاالسلام نقل شده که فرمود:
«پدرم امام کاظم (علیه السلام) فرمود: قم مرکز شیعیان ما است.» (کامل بن اثیر/ج4/ص37)
د - از این مهمتر! قم از زمان پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله)، یکی از شهرهای برگزیده دینی و مذهبی معرفی شده بود! چنانکه انس بن مالک میگوید: روزی در محضر رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نشسته بودم، ناگاه امیرالمومنین علی علیه السلام به حضور آن حضرت آمد، پیامبر (صلی الله علیه و آله) از او استقبال گرمی نمود و پس از معانقه، بین دو چشم آن حضرت را بوسید، سپس فرمود: «ای علی! خداوند ولایت تو را بر آسمانها عرضه کرد، آسمان هفتم برای پذیرش ولایت تو از آسمانهای دیگر پیشی گرفت، خداوند آن را به عرش آراست. سپس آسمان چهارم پیشی گرفت، خداوند آن را به «بیت المعمور» آراست. سپس آسمان دنیا پیشی گرفت، خداوند آن را به ستارگان آراست. سپس مکه به پذیرش آن سبقت گرفت، خداوند آن را به «کعبه» آراست. سپس مدینه سبقت گرفت، خداوند آن را به وجود امن آراست. سپس کوفه سبقت گرفت، خداوند آن را به وجود تو آراست. سپس قم سبقت گرفت، خداوند آن را به وجود عرب (شیعه اشعری و...) آراست و از قم دری را به سوی بهشت گشود». دقت در این روایت این مطلب را به خوبی نمایان میسازد که محور تمام ارزشها ولایت امیرالمومنین علی بن ابیطالب (علیه السلام) است و ارزش قم نیز به برکت وجود سلاله پاک امیرالمومنین (علیه السلام) و شیعیان و شیفتگان آن حضرت است.
هـ - در روایت دیگری آمده است که امیرالمومنین علی (علیه السلام) به اهالی قم درود و سلام میفرستد و برای آنها دعا میکند.
و - امام صادق علیه السلام، نیز قم را حرم اهل بیت دانسته، خاک آن را پاک و پاکیزه معرفی مینماید.
ز - امام کاظم (علیه السلام) نیز قم را آشیانه آل محمد (صلی الله علیه و آله) معرفی میکند و یکی از درهای بهشت را از آن اهل قم میداند.
ح - از همه مهمتر این که! امام صادق (علیه السلام) قبل از ولادت امام کاظم (علیه السلام) (پدر بزرگوار حضرت معصومه علیهما السلام) خبر میدهد که: «بانویی از فرزندان من به نام «فاطمه» دختر موسی بن جعفر علیهاالسلام در آنجا (قم) رحلت میکند که به شفاعت او همه شیعیان ما وارد بهشت میشوند». (بحارالانوار/ج60/ص 216)
بنابراین اصرار حضرت معصومه(سلام الله علیها) مبنی بر حرکت به سوی قم به عنوان یکی از خبرهای غیبی در خاندان عصمت و طهارت مطرح بود و برای آن بزرگوار نیز معلوم بود که باید تا قم بیاید! همچنانکه در خاندان رسالت و امامت، زمان و مکان شهادت اباعبدالله الحسین علیه السلام از قبل معلوم بود. بدین جهت، همان گونه که امام حسین (علیه السلام) برای پایداری دین، از مدینه به مکه و کربلا هجرت نمود، حضرت معصومه علیهاالسلام نیز با علم به فرجام کار به قم هجرت کرد. آن بزرگوار نیز وقتی به ساوه رسید و با آن حوادث تلخ و شکننده مواجه شد، بیمار یا مسموم گردید و متعاقب آن، از ساوه به قم آمد و پس از مدت کوتاهی در قم به لقاءالله پیوست.
تهیه و تنظیم: گروه دین و اندیشه تبیان
احادیثحضرت معصومه(س)
تنها چند حدیث از این بانوى موسوى به دست ما رسیده است کهعبارتند از:
1- حدیث غدیر من کنت مولاه فعلى مولاه (3) هرکه منمولاى او هستم، على مولاى اوست.
2- حدیث غدیر و حدیث منزلت.
انسیتم قول رسول الله(ص) یوم غدیرخم: من کنت مولاه فعلى مولاه وقوله (ص): انت منى بمنزله هارون من موسى(ع). (4)
حضرت فاطمهمعصومه(س) به نقل از حضرت فاطمه زهرا(س) فرمود: آیا فراموشکردید سخن رسول خدا را که در روز غدیرخم فرمود: من مولاى هرکههستم، على هم مولاى او است. و فرمود: تو(على) براى من مانندهارون براى موسى هستى.
3- دوست داران على(ع)
حضرت فاطمه معصومه(س) از فاطمه زهرا(س)روایت مىکند که: پدرم رسول خدا فرمود: شبى که مرا به آسمان معراج بردند،داخل بهشتشدم. در آنجا خانهاى از در سفید دیدم که وسط آنخالى بود. آن خانه درى داشت که با در و یاقوت مزین شده روى آنپردهاى بود. وقتى سرم را بلند کردم دیدم بر بالاى آن نوشتهاند:«لااله الاالله محمد رسول الله على ولى القوم» خدایى را جزالله نیست، محمد فرستاده خدا و على سرپرست قوم (مسلمانان)است. و به روى پرده نوشته بودند: بخ بخ من مثل شیعه على!
بهبه چه کسى همسنگ شیعه على (ع) است! وقتى داخل خانه شدم، قصرىدیدم که از عقیق سرخ بود و وسط آن خالى بود. این خانه نیز درىداشت که پردهاى مزین به زبرجد سبز بر آن آویخته بودند. وقتىسربلند کردم دیدم بر فرازش نوشتهاند:محمد رسول الله على وصى المصطفى، محمد فرستاده خدا و علىجانشین مصطفى (پیامبر) است. و بر روى پرده نوشته بودند: بشرشیعهعلى بطیب المولد: شیعیان على را به پاکزادى بشارت بده.
وقتى داخل شدم با قصرى دیگر رو برو شدم که از زمرد سبز بود وزیباتر از آن را هرگز ندیده بودم. درى از یاقوت قرمز داشت کهبا انواع لولوها تزیین شده بود و بر فراز پردهاى که بر اونوشته بودند:
«شیعه على هم الفائزون»، شیعیان علىرستگارانند. گفتم: اى دوست من جبرییل! این کاخ از آن کیست؟ جواب داد: «یامحمد لابن عمک و وصیک على بن ابىطالب (ع) یحشرالناس کلهم یومالقیامه حفاه عراه الا شیعه على و یدعى الناس باسماء امهاتهمما خلا شیعه على فانهم یدعون باسما آبائهم»
یا محمد این خانهاز آن پسر عمو و جانشین تو، على بن ابى طالب است که هرکس درروز قیامت عریان محشور شود، جز شیعیان على و همه با نام مادرخطاب شوند اما شیعیان على را با نام پدر صدا مىزنند.»
ازجبرییل در باره راز آن پرسیدم گفت: «لانهم احبوا علیا خطابمولدهم» چون على را دوست داشتند، ولادتشان از راه حلال صورتگرفت. (5)
4- شهادت براى دوستان آل محمد «الا من مات على حب آلمحمد مات شهیدا» (6) فاطمه زهرا(س) به نقل از پیامبر(ص) فرمود: بدانید، آن که با محبت آل محمد بمیرد، شهید از دنیارفته است.
5- طهارت امام حسین(ع) لما سقط الحسین من بطن امهو کنت ولیتها قال النبى (ص): یا عمه هلمى الى ابنى قلتیارسول الله انا لم ننضلفه بعد. فقال: یا عمه انت تنظفه ان اللهتبارک و تعالى قد نظفه و طهره. (7)
به نقل از صفیه فرمود: آنگاه که امام حسین از مادر متولد شد من پرستارش بودم. پیامبر(ص) فرمود: اى عمه فرزندم را بیاور. گفتم: یا رسول اللهما او را پاک نکردهایم، فرمود: اى عمه تو مىخواهى او را پاککنى، خداوند او را پاکیزه و مطهر کرده است.
6- حضرت معصومه (س) وقتى در ساوه مریض شد، به همراهانش فرمود: مرا به قم ببرید زیرا از پدرم [موسى الکاظم(ع)] شنیدم کهفرمود: قم مرکز شیعیان ما است. (8) آنچه ازاین احادیثبه دستمىآید لزوم پرداختن به اهل بیت و مخصوصا بیان جایگاه على(ع)در آن برهه از تاریخ بوده است.
چه محتواى این احادیث در باره قدر و منزلت اهل بیت(ع) است ونشان مىدهد حضرت معصومه(س) با شناساندن مقام امیرمومنان(ع) اززبان رسول خدا(ص) مىخواهد جامعه آن عصر را به جریان اسلامراستین و تشیع سوق دهد.
منبع : سایت حضرت معصومه سلام الله علیها
30 نکته کوتاه برای شناخت حضرت معصومه
1- گران سنگی حضرت فاطمه معصومه علیهاالسلام
به گفته محدث بزرگ حاج شیخ عباس قمی و نویسنده کتاب قاموس الرجال در میان فرزندان امام موسی بن جعفر علیهالسلام بعد از امام رضا علیهالسلام حضرت معصومه علیهاالسلام برترین و گرانسنگترین آنها به شمار میآید.
2- موقعیت معنوی
امام رضا علیهالسلام که در زیارتنامه حضرت معصومه علیهاالسلام در بزرگداشت و تجلیل آن حضرت او را دارای منزلت رفیع در نزد خداوند میخوانند و خواستار شفاعت خود، توسط آن حضرت در درگاه خداوندی میشوند.
3- فقاهت
روزی گروهی از شیعیان به قصد دیدار امام موسی بن جعفر علیهالسلام و پرسش سؤالات خود به مدینه آمدند ولی امام در مدینه حضور نداشتند. از این رو، سؤالات خود را مکتوب به خانواده آن حضرت تحویل دادند تا در سفر بعدی، پاسخ آنها را از امام بگیرند. حضرت معصومه علیهاالسلام خود پاسخ پرسشها را نوشته به آنها داد. این گروه، در بین راه با امام موسی بن جعفر برخورد کردند و پاسخها را به امام ارائه نمودند. امام ضمن تأئید پاسخها ابراز خوشحالی کردند.
4- اهل حدیث(محدث)
در تاریخ اسلام به بانوان با فضیلت و صاحب حدیثی برمیخوریم که نام خود را در زمره محدثان ثبت کردهاند. حضرت معصومه علیهاالسلام یکی از زنان بزرگ اهل بیت در این زمینه است.
5- تولد و وفات
حضرت معصومه علیهاالسلام در روز یکم ذوالقعده سال 173 هجری قمری در شهر مدینه تولد یافت و پس از 28 سال زندگی پر برکت در جریان سفر به خراسان و دیدار با برادر بزرگوارشان امام رضا علیهالسلام در شهر ساوه بیمار شد و سرانجام در روز دهم ربیعالثانی سال 201 هجری قمری در شهر قم به جوار حق تعالی شتافت.
6- پدر و مادر
پدر گرامی حضرت معصومه علیهاالسلام امام هفتم شیعیان جهان امام موسی بن جعفر علیهالسلام و مادر مکرمهشان نجمه خاتون از بانوان با فضیلت و اهل تقوا و مادر امام رضا علیهالسلام میباشد.
امام رضا علیهالسلام که در زیارتنامه حضرت معصومه علیهاالسلام در بزرگداشت و تجلیل آن حضرت او را دارای منزلت رفیع در نزد خداوند میخوانند و خواستار شفاعت خود، توسط آن حضرت در درگاه خداوندی میشوند.
7- زیارت حضرت معصومه علیهاالسلام
از امام رضا علیهالسلام نقل شده کسی که حضرت معصومه علیهاالسلام را با آگاهی به حق وی زیارت کند، شایسته بهشت میشود.
شاید یکی از حقوق و انتظارات آن حضرت به عنوان پیامدار دین و معنویت از زائران خود، تلاش آنها جهت تدارک یک سفر
معنوی و کوشش برای قرب بیشتر به آن حضرت از طریق کوشش برای اصلاح خویشتن و تقویت کمالات معنوی در خود باشد.
8- تنها برادر تنی
امام رضا علیهالسلام تنها برادر تنی حضرت معصومه علیهاالسلام است. مادر آن بزرگواران نجمه خاتون است. آنها تنها فرزندان این بانوی مکرم هستند. حضرت معصومه علیهاالسلام 25 سال بعد از تولد برادر گرامیش پا به عرصه وجود گذاشتند.
9- مسافرت
حضرت معصومه علیهاالسلام به منظور دیدار برادر عزیز خود امام رضا علیهالسلام با کاروانی متشکل از پنج تن از برادران و تعدادی برادرزادگان و گروهی دیگر، راهی خراسان شدند. در بین راه در شهر ساوه، آن حضرت بیمار شد. پس از آگاهی اهالی قم از ورود کاروان حضرت معصومه علیهاالسلام به ساوه، گروهی از آنان به این شهر آمدند و حضرت را با احترام به شهر قم بردند.
10- محراب عبادت
هم اکنون محراب عبادت حضرت معصومه علیهاالسلام در زمان اقامت 17 روزهاش در شهر قم، به نام بیتالنور موجود است و زیارتگاه مردم و دوستان آن حضرت میباشد.
مقام علمى حضرت معصومه سلام الله علیها
حضرت معصومه سلام الله علیها در خاندانى که سرچشمه علم و تقوا و فضایل اخلاقى بودند، نشو و نما یافت. پس از آن که پدر بزرگوار آن بانوى گرامى به شهادت رسید، فرزند ارجمند آن امام یعنى حضرت رضا علیه السلام عهدهدار امر تعلیم و تربیت خواهران و برادران خود شد و مخارج آنان را نیز متکفل گردید. در اثر توجهات زیاد آن حضرت هر یک از فرزندان امام کاظم علیه السلام به مقامى شامخ دست یافتند و زبانزد عام و خاص گشتند. ابن صباغ مالکى در این باره گوید: "هر یک از فرزندان ابى الحسن موسى معروف به کاظم فضیلتى مشهور دارد."(1) نیز اربلى در این زمینه مىنویسد: "براى هر یک از فرزندان ابى الحسن موسى علیه السلام فضیلت و منقبتى معروف وجود دارد."(2)
آنچه مسلم است این که در میان فرزندان امام کاظم علیه السلام بعد از حضرت رضا علیه السلام، حضرت معصومه سلام الله علیها از نظر علمى و اخلاقى، والا مقامترین آنان است. این حقیقت از اسامى و القاب و تعریفها و توصیفاتى که ائمه اطهار علیهم السلام از وى نمودهاند، هویداست. و با توجه به این حقیقت که ارتباط تنگاتنگ و غیر قابل انفکاکى میان تهذیب نفس و طى مدارج اخلاقى و عرفانى و حصول علوم اصیل الهى و حکمت وجود دارد، مىتوان به رتبه و مقام علمى غیرقابل توصیف حضرت معصومه سلام الله علیها پى برد و به این نکته واقف گشت که ایشان نیز چون حضرت زینب سلام الله علیها عالمه غیر معلمه بود.(3)
آنچه سخن فوق را تایید مىکند، روایت صالح بن عرندس حلى، عالم بزرگوار شیعى قرن نهم در کتاب "کشف اللئالى"(4) است. وى گوید: روزى جمعى از شیعیان به قصد دیدار حضرت موسى بن جعفر علیهالسلام و پرسیدن سوالاتى از ایشان به مدینه منوره مشرف شدند. چون امام کاظم علیه السلام در مسافرت بود، سوالات خود را به حضرت معصومه که در آن هنگام کودکى خردسال بیش نبود، تحویل دادند. فرداى آن روز براى بار دیگر به منزل امام شرف حضور پیدا کردند، لیکن هنوز ایشان از سفر برنگشته بود. چون ناگزیر به بازگشت بودند، مسائل خود را مطالبه نمودند تا در مسافرت بعدى خدمت امام برسند. غافل از این که حضرت معصومه جواب پرسشها را نگاشته است. وقتى پاسخها را ملاحظه کردند، بسیار خوشحال شدند و پس از سپاسگزارى فراوان شهر مدینه را ترک گفتند. از قضاى روزگار در بین راه با امام موسى بن جعفر علیه السلام مواجه شده، ماجراى خویش را باز گفتند. چون امام پاسخ سوالات را مطالعه کرد، سه بار فرمود: "فداها ابوها" (5)؛ پدرش فدایش.
پیامبر در معراج چه دید؟
هجرت حضرت معصومه (علیهاالسلام) و رفتن ایشان به قم، نقطه عطفی در سیر تکاملی تاریخ مذهبی، فرهنگی این شهر است. طلوع آفتاب وجود او بر افق قم، خاک این سرزمین را نورباران ساخت. از جای جای قدمهای مبارکش چشمههای خیر و برکت جوشید و رودی از نور بر این گستره، روان ساخت.
هجرت آن حضرت به قم، روایاتی را که درباره جایگاه این سرزمین و مردمش از سوی پیامبر (صلی الله علیه و آله) و ائمه اطهار (علیهم السلام) صادر شده بود تفسیر کرد؛ و چه زیبا تفسیر کرد این سخن پیامبر اکرم در وصف قم را:
«در آن شب که مرا از این کلبه غبری برگرفتند و بر گنبد خضرا بالا بردند، در آسمان چهارم، قبّهای را تابان دیدم که به سان استبرق سبز میدرخشید. به جبرئیل گفتم: این قبّه که زیباتر از آن در آسمان چهارم مشاهده نکردم چیست؟!
جبرئیل گفت: دوست من! این صورت و سیمای شهر قم است!»(1)
آن فروزندگی با حضور عرشی فاطمه معصومه علیهاالسلام، نمایان شد و سرزمین قم را آسمانی ساخت و آبشار نوری از آسمان بر آن جاری شد.
حال جای این سؤال است که آن هنگامه قدسی، که فاطمه معصومه (علیهاالسلام) به خاک قم قدم نهاد، چه رستاخیزی برپا گردید؟ مردمی که دلباخته اهل بیت (علیهم السلام) بودند و به پاس این دلدادگی، شاعری را که قصیدهای در مدح اهل بیت علیهم السلام سروده بود مقدمش را گرامی داشتند و بر سر و روی او درهم و زعفران نثار کردند،(2) هنگام ورود حضرت فاطمه معصومه (علیهاالسلام) به شهر قم، چه غوغایی برپا کردند و چه فضای مهروشی آفریدند!
و چه زیبا تفسیر کرد این سخن پیامبر اکرم در وصف قم را:
«در آن شب که مرا از این کلبه غبری برگرفتند و بر گنبد خضرا بالا بردند، در آسمان چهارم، قبّهای را تابان دیدم که به سان استبرق سبز میدرخشید. به جبرئیل گفتم: این قبّه که زیباتر از آن در آسمان چهارم مشاهده نکردم چیست؟!
جبرئیل گفت: دوست من! این صورت و سیمای شهر قم است!»
بی گمان، همه فریاد بر آوردند: خوش آمدی، مقدمت مبارک. ای جلوه زهرا، گل موسی و خواهر رضا (علیهم السلام).
رواق منظر چشم من آشیانه توست کرم نما و فرود آ که خانه خانه توست
قمیها، حضرت فاطمه معصومه را بسیار خوب میشناختند. او بانوی موعود بود. حضرت امام صادق (علیه السلام) سالها پیش از تولدش از او خبر داده بود و قمیها سالها منتظر زیارت او بودند.
از سوی دیگر، حضرت فاطمه معصومه (علیهاالسلام) مردم قم را خوب میشناخت و بارها در خانه امام کاظم علیه السلام، مردم قم و سرزمین قم یاد و تکریم شده بود.
اینگونه است که باید گفت: موکب حضرت فاطمه معصومه (علیها السلام) در دریایی از عشق و مهر و صفا در حالی که زمام شتر آن مکرّمه بر دوش موسی بن خرزج، بزرگ قمیها بود، وارد قم شد و به سوی سرای موسی بن خرزج رهسپار گردید.
عطر حضور شفیعه روز جزا، فضای قم را بهشتی ساخت و فروغ زهرایی او دیدگان را روشن نمود.
پاکسرشتان قم، گروه گروه به استقبال او شتافتند و قداست و جلالت فاطمه (علیهاالسلام) را ثنا گفتند و شکوه حضرت فاطمه زهرا (علیهاالسلام)، آن بانوی آسمانی را در افق جمال و جلال این بانو به نظاره نشستند.
عطر حضور شفیعه روز جزا، فضای قم را بهشتی ساخت و فروغ زهرایی او دیدگان را روشن نمود.
پاکسرشتان قم، گروه گروه به استقبال او شتافتند و قداست و جلالت فاطمه (علیهاالسلام) را ثنا گفتند و شکوه حضرت فاطمه زهرا (علیهاالسلام)، آن بانوی آسمانی را در افق جمال و جلال این بانو به نظاره نشستند.
جای جای قم، غرق شادی و سرور بود. فریاد شادباش، همه جا طنین افکنده بود؛ گویی که کوثر ولایت در این سرزمین جاری گشته و شاخسار طوبای بهشتی بر این شهر سایه افکنده بود؛ ولی افسوس که حضرت فاطمه معصومه (علیهاالسلام) بیمار بود. مردم قم و دانشوران صحابی در حالی که حضور دخت آفتاب را به شهر، شادباش میگفتند، از دیدگانشان، سرشک غم جاری بود. آنان در آتش اندوه و ماتم میسوختند؛ زیرا میدانستند به زودی این کوکب درّی در سرزمین سبزپوشان شیعی غروب خواهد کرد و آنان را به فراق ابدی مبتلا خواهد نمود.
حضرت فاطمه معصومه (علیهاالسلام) 17 روز در قم،(3) در سرای موسی بن خرزج به عبادت مشغول بود. محل عبادت آن بانوی بهشتی، امروزه به «بیت النّور» معروف است و در مدرسه ستّیّه - میدان میر قم - قرار دارد.
اگر وفات حضرت فاطمه معصومه (علیهاالسلام) 10 و یا 12 ربیع الثانی باشد، بدیهی است که سالروز ورودش به حرم اهل بیت علیهم السلام 23 و یا 25 ربیع الاول بوده است.
ثواب زیارت حضرت فاطمه معصومه علیها السلام
در کتاب تحفة المظفریه فی تذکرة اولاد الائمة در شرح اولاد حضرت امام همام موسی الکاظم علیهالسلام ذکر شده که در ثواب زیارت حضرت فاطمه معصومه علیهاالسلام مدفونه در قم، چهار حدیث از سه امام وارد شده است.
1- از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام که میفرماید: به درستی که از برای خداوند تعالی حرمی است که او مکه است، و از برای حضرت رسول صلی الله علیه وآله حرمی است که او مدینه است، و از برای حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام حرمی است که او کوفه است، و از برای ما اهل بیت حرمی است که او قم است. زود است دفن شود در او زنی از فرزندان من که اسم او فاطمه است: «من زارَها وَجَبت له الجنّة(1)؛ کسی که زیارت کند او را، بهشت بر او واجب است»، و در خبر دیگری آمده است: «اِنَّ زیارتها تعادل الجنّة.»(2)
2- از حضرت علی بن موسی الرضا علیهماالسلام در جواب سعد بن سعد که سؤال میکند از فاطمه دختر موسی بن جعفر علیهماالسلام، میفرماید: «من زارها فله الجنة»(3)؛ کسی که زیارت کند او را به بهشت میرود.
3- نیز از آن حضرت است که میفرماید به سعد، از ما نزد شما قبری است؟ عرض میکند: بلی، پدر و مادرم به فدای تو باد! فاطمه دختر موسی بن جعفر است؟ میفرماید: «من زارها عارفاً بحقها فله الجنة»(4)؛ کسی که با معرفت و شناخت ایشان را زیارت کند، پاداشش بهشت است.
4- حضرت امام محمد تقی علیه السلام میفرماید: «من زار عمّتی بقم فله الجنّة»(5)؛ کسی که زیارت کند عمه مرا در قم، بهشت برای او است.
منبع:
شرح احوال حضرت فاطمه معصومه علیهاالسلام و امامزادگان شهر قم، تألیف شیخ محمدجواد شاه عبدالعظیمی .
